Torpaq Səndən Inciməsin / Dr. İbrahim BAZ

      Share

      Müasir insan daxili açəmini, könül tərbiyəsini arxa plana atdığı üçün qəlbi-səlim sahibi olmaqdan uzaqlaşdı. Bunun nəticəsində zahirə qarşı zövqü-səlimi də qalmadı.

       Şəhərlərində, adamın üstünə gələn böyük estetik duyğulardan uzaq binaları, həyatın bir yol olduğunu xatırlatmaqdan uzaq qapqara yolları, kibrit qutusu kimi dördbucaq və zərif bir küncü olmayan evləri, dörd tərəfi əşya ilə dolu otaqları, ətri olmayan, ölümü və dirilişi xatırladacaq baharda açılıb xəzanda solmayan süni güllərlə bəzənmiş bağçaları ilə, əllə düzəlmişlərlə insan öz ətrafını doldurmuşdur.

      Xarici aləmdə görünən bu zövqi-səlim nöqsanlığı təəssüf ki, insanlar arasındakı əlaqələrdə də gündən-günə artaraq nəzakətdən uzaq bir cəmiyyət formalaşdırmaqdadır. Bədən dili qaba, kəlmələr arqo, qiyafətlər yararsız, mimikalar saxta. Saxta təbəssümlər sözə bəsmələ. Məhz bu nöqtədə müasir insanın itirməkdə olduğu dəyərlər bütünü içində bəlkə də ən çox möhtac olduğu xüsus doğru əlaqə qura bilməyin yolu olan incəlikdir, zərafətdir. İncitməmək və bacardıqca indiməməkdir.

      İslam əxlaqı ilə yoğrulmuş əcdadımızın həyatın hər anından hər sahəsinə qədər bu incəliyi yaşadığı dövrlər olmuşdur. Bu xüsusda çox böyük həssaslıq göstərmiş və bir əxlaq və ədəb cəmiyyəti qurmağa çalışmışlar. Çünki önlərində duran “üsveyi-həsənə” Həzrət Peyğəmbər (s.ə.s)-in Ümmü Məktumu incitməsinin ilahi xəbərdarlığa tuş gəldiyini bilirdilər.

      Qəlb ilahi təcəlligahdır. Uca Mövlanın Hz. Musaya “Məni qəlbiqırıqların yanında axtar” şəklindəki bəyanı qəlb qırmağın vəhamətinə işarə edir. Hz. Mövlana bu həqiqətə işarə edərək, “Axmaklar insan əliylə tikilən məscidə hörmət göstərirlər, amma könül sahiblərinin könüllərini qırmağa çalışırlar." deyir.

      İncitməmək mövzusunda insan həssas davranıb bu mövzuda müəyyən qədər nailiyyət əldə edə bilər. Ancaq əsas hədəf inciməməkdir. Bu da ancaq nəfsin tərbiyəsi ilə saxta qürurun qırılması nəticəsində mümkündür ki, bunu edənlər kamillərdir. Hz. Peyğəmbər Taifdən qayıdarkən qanlar içində qalacaq qədər bədənini incitsələr də o, ürəkdən inciməmiş və Taif əhlinə qəzəblənməmişdi.

      Burada ədəbiyyatımızın mümtaz nümunələriylə mövzunu izah etməyə çalışaq. İnsan psixologiyasına dair elmi araşdırmalar insanların ən çox dəyər verdiyi xüsusun özlərinə qarşı hörmət gözləmək və kənarlaşdırılmaqda qorxmaq olduğunu qeyd edir. Başqa cür desək, incidilməməkdir, xor görülməməkdir:

      Dünya bağında ey aqil, budur məqbulu insu-cin;

      Nə kimsə səndən incisin nə sən bir kimsədən inci!..

      İ. Haqqı

       

      Nə şemmet bülbülün verdin, nə də hardan incin

      Nə qayrin yarına meyl et, nə sən əğyardan incin

      Nə sən bir kimsədən ah al, nə ahu-zardan incin

      Nə sən bir kimsədən incin, nə səndən kimsə incinsin!

                                                                                Pertev Paşa

      İnsanı incitmək onun ahını və günahını almaq əslində Rəsuli-Kibriyanı və Allahı da incitməkdir. Üstəlik Ey İnsan! Özün bu dünya mehmanxanasında qonaq ikən, qəlbini qırdığın adam dünya qürbətində bir qərib değilmi. Gəl incitmə qəribləri. Bilməzsənmi incitmək inciməkdir əslində.

      Həzər et qırma ürəyin kimsənin canını incitmə

      Əsiri qürbəti nalan olan insanı incitmə

      Tariqi işqda biçarəyi-hicranı incitmə

      Səbr et hər bəlaya xaneyi Rəhmanı incitmə

       

      Fələkdə hasili insan isən bir canı incitmə

      Günahkar olma fəhri aləmi zi-şanı incitmə

      Əlin çək meyli dünyadan əgər aşiq isən yara

      Məhəbbət camını  nuş et əsl Mənsur kimi dara

      Qonaqsan fələk bağında bəndin salma əfkara

      Düşərsən bir bəlaya səbr et Mövla verər çarə

       

      Fələkdə hasili insan isən bir canı incitmə

      Günahkar olma fəxri aləmi zi-şanı incitmə

       

      Bu dünya həyatının faniliyinin fərqində deyilsənmi? Bir oyun və əyləncədən ibarət olan və qafillərin yalnız yemək və içmək ilə mal yığmaq sandığı bu dünyada baqi olduğunumu düşünürsən? Kim baqi qala bildi ki? 

      Vəfası vardırmı gör kim sənə bu çarxı dövranın

      Əsər yellər yerində hanı ya taxtı Süleymanın

      Yalnız adı qaldı aləmi zahirdə Loğmanın

      Keçər bir anda röya kimi ömrü insanın

       

      Fələkdə hasili insan isən bir canı incitmə

      Günahkar olma fəxri aləmi zi-şanı incitmə

      Alvarli M. Lütfü həzrətləri

       

      Dünya könül insanları ilə diriləcək. O halda könül insanı olmağa çalış. Onların yolundan və yanından ayrılma. Əgər belə olmağa niyyətin yoxdursa nə irfan ordusunu incit, nə də boş yerə budağı… Nə gülü, nə də yolu incit. Məcnun deyilsənsə saxta Leylalarla nə də səhranı incit:

       

      Könül çalamazsan aşkın sazını
      Nə pərdəyə toxun nə teli incit
      Əğər çəkəməzsən gülün nazını
      Nə tikana toxun nə gülü incit

      Bəklə dost qapısın sadiq dost isən
      Könüllər tamir et əhli dil isən
      Sevda səhrasında Məcnun deyilsən
      Nə Leylanı çağır nə çölü incit

      Rizaya razı ol haqqa qailsən
      Ara bul mürşidi müşküldə isen
      Həqiqət şəhrinə yolcu deyilsən
      Nə yolçunu əylə nə yolu incit
                                          Aşiq Hüdayi

       

      Ey Könül!

      Xülasə, yalnız adım könül deməklə yetinməyib könlün gərəyini etmək istəyirsənsə, nə tənha bir dağ başında suyundan içdiyin bulaq, ne de son nəfəsini verib girdiyin torpaq səndən incisin. Bil ki,  belə olsan incimzəsən:

       

      İl köçsün köçdüyün vakit
      Yol yansın keçdiyin vakit
      Suyundan içdiyin vakit
      Bulaq səndən inciməsin.

       

      Kölgəsində otur amma
      Yarpaq səndən inciməsin.
      Təmizlən də gir məzara
      Torpaq səndən inciməsin.
                                 Abdurrahim Karakoç

      • Hits: 980 clicks

      Tecox component by www.teglo.info