“Kiş Bahar 0lur Mu?” / Adem Şahin

      Share

      Tevbe suresi 107-109 ayetlerinde mescidi dırardan bahsedilir.Mescidi dırar(zarar   mescidi)  münafıklar tarafından fitne maksatlı dikilmiştir.

      Yıllar sonra dırar kelimesinin  zarar kelimesi ile aynı kökten olduğunu  ve zarar manasına geldiğini öğrenince çok şaşırmış  kendi kendime “niye dırar kelmesinin kökü üzerinde  fikir yürütmedin” demiştim..0 günden  bugüne kelimelerin menşei  üzerinde fikir yürütmeye çalışıyorum.Azerbaycan dilinde “yay diye  yılın en sıcak mevsimini ifade eden kelime için lugatlere baktım

      Anadolu Türkçesinde yaz diye ifade edilen mevsime  Azerbaycan Türkçesinde yay  denilir..Büyük Türkçe sözlükte(D.Mehmet Doğan.) Anadolu Türkçesinde de   yay kelimesinin yaz mevsimi manasın da kullanıldığı görülmektedir..Anadolu ve Azerbaycan

      Türkçesi lugatlarında yay kökünden türeme kelimeler şunlardır:

      Yay,yayan,yaydırmak,yaygara,yaygı,yaya,yaygın,yaygınlaştırmak,yayık,yayılmak,yayım,yayla,yaylak,yaylandırmak ,yaylım ,yayvan ,yaymak,yayındırmak.

       Bahardan kışa kadar  bütün varlıklarda yay kökünden türemiş isim ve fiillerin hayat bulmasında artım yaşanır.Kış mevsimi ile yayılma yerini duraklamaya ve gerilemeye bırakır.Nasıl mı?:

      Kış mevsimi ile birlikte  bedeni hareketliliği ifade eden yayılmak, yaylanmak ,yaya gitmek,yayla işleri vs. son bulur.

      Sularda kar ve buz hali ile  çekilme ve durulma yaşarken baharla birlikte çağıldama başlar.

      Kışın bulutların sis ve dumanın  atmosferi doldurması sebebi ile yer ve gök arasındaki mesafe kısalmış gibi  gelirken  yazın bulutların ve dumanın azlığı sebebi ile yer ve gök arasındaki mesafe  aralanmış gibidir.

      YAY VE BİTKİLER ALEMİ:

      Ağaçlar ve çiçeklerin büyümeleri  kış mevsimi ile durur yaprakları dökülür  suları çekilerek sanki içlerine doğru bir kapanma yaşarlar.Bahar ile birlikte gökyüzüne güneşe ışığa doğru ağaçlarda ve çiçeklerde  yayılma hareketleri başlar.

      YAY VE HAYVANLAR ALEMİ:

       Baharın gelişi ve otların  yerden fışkırması  kış uykusundaki  hayvanlar,  yuvalarına çekilmiş karıncalar  ve bilcümle hayvanat için yayılma,rızık arama  davetiyesi manasına gelir. Hayvanlarda artım müşahade olunur.

      YAY VE İNSANLAR ALEMİ:

      Mevsimlerin  insan psikolojisine  ve bedenine etkisi inkar edilemez.Kışın kıvrılarak anne karnındaki pozisyona benzer şekil alarak küçülen  ve yatan  insan bedeni   yaz sıcağında organların birbirine yakınlaşarak harareti arttırmasını engellemek için ellerini gövdesinden ayaklarını  da birbirinden uzaklaştırarak   yatmaktadır. Bayılmak kelimesinin de yayılmak ile ince bir kesişme noktası vardır.Bayılma eylemi  bedenen yayılmayı  bünyesinde barındırır.bahar ve yaz mevsimi gülü bülbülü çiçekleri ve yeşillikleri ile insanı hem zihnen hem bedenen dışarıya (bahçeye) çeker Kış mevsimi ile birlikte içe çekilme ve havanın rengine göre duygulardaki rengarenklik kaybolarak  grileşme yaşanır.Yazın sıcağından bunalan insanlar serin yerlere yaylalara çıkarlar.Dışarda bülbüllerin şakıdığı gül kokularının etrafa buram buram yayıldığı bir mevsimde odaya kapanmak bahçeye doğru yayılmamak ne kadar fıtrata uygundur?

      Köyde yaşayanlar için kış mevsimi  ocak sohbetleri,soba sohbetleri manasına gelir.Kimsenin tarla, bağ bostan  meşgalesi yoktur.Düğünler bile mahsülün kaldırılacağı mevsime ertelenmiştir. Kışın  ”uzun kış geceleridir...” sözü çok duyulur.Bu söz  ”daha oturalım eve gidip ne yapacaksın, ”gibi manalara   gelir.

      KIŞ BAHAR 0LUR MU?:

      İnsanların tasavvurunda yeşillik, çiçek ,tabiatın  dirilişi  manasına gelen bahar kavramındaki canlılık,hareketlilik ve uyanış hadisi şerifte kış mevsimi için kullanılmıştır.Halk kültüründe  “kış kıyamet…kara kış  şeklinde zorluğu  ifade edilen kış için  Hz.Peygamberin bahar demesi dikkat çekicidir.

      “Kış müminin baharıdır,kısa günlerde oruç tutarken uzun gecelerde de ibadetle kaim olur” Ramuzul ehadis: 215/15

      (Kışın oruç tutmak, meşakkatsiz elde edilen bir ganimettir.) [Tirmizi]
      Hadisi şeriflerden  anladıklarımız:

      • İbadet, insana bahar etkisi yapar.
      • Kış mevsimi ile Allahtan uzaklık arasında büyük benzerlikler vardır.

      .En  mühim işimiz  kış gecelerini  ukbaya kadar uzatmak.  8 kapılı saraya uzanan   nev bahar yollardan gidebilmek için daha dünyada iken  kış ve kışın tezahürlerini yürekten kovabilmektir. ……

      ADEM ŞAHİN

       

      • Hits: 881 clicks

      Tecox component by www.teglo.info